Byddwch yn Rhan o’r Newid

Bydd Celf ar y Blaen yn cynnal digwyddiadau am ddim ar gyfer teuluoedd i ddathlu’r Awr Ddaear ddydd Sadwrn 28 Mawrth 2020 mewn pedwar lleoliad gwych ledled ardal ddwyreiniol Blaenau’r Cymoedd. Bydd pob digwyddiad yn cynnig ymchwiliad creadigol o newid hinsawdd yn defnyddio dweud straeon, llusernau gyda chrefftau pili pala.

Cynhelir y digwyddiadau hyn, sy’n addas ar gyfer pob oedran, ym Mharc Bryn Bach, Tredegar, Parc Cyfarthfa, Merthyr Tudful, Canolfan Treftadaeth y Byd a Llyfrgell Blaenafon a Pharc Penallta.

Mae’r Awr Ddaear yn ymgyrch fyd-eang gan y WWF pan fydd miliynau o bobl yn troi eu goleuadau bant i godi ymwybyddiaeth o newid hinsawdd. Cynhelir Awr Ddaear 2020 rhwng 8.30-9.30pm ar 28 Mawrth 2020.

Nod gweithgareddau Celf ar y Blaen a gynhelir drwy gydol y dydd yw cysylltu teuluoedd gyda’r Awr Ddaear a’u hannog i droi eu goleuadau bant am un awr yn nes ymlaen gyda’r nos i ddangos y pryder a rannant am y blaned. Caiff y sawl sy’n cymryd rhan hefyd eu hymrwymo un peth y gallant ei newid i arafu newid hinsawdd.

Daw gweithgareddau’r dydd yn cyrraedd eu pen llanw mewn diweddglo mawr ym Mharc Penallta. Bydd y digwyddiad gyda’r nos yn brofiad unigryw, teithio amser a rhyngweithiol gyda llusernau ysblennydd yn rhoi sylw i anifeiliaid o bob rhan o’r byd.

Thema digwyddiadau eleni yw rhoi sylw i sut mae newid hinsawdd yn bygwth iechyd ein planed a’r bywyd gwyllt (a’r bobl) sy’n dibynnu arno. Dewiswyd pili pala fel symbol ar gyfer y digwyddiadau i gynrychioli dirywiad bioamrywiaeth ar raddfa leol a byd-eang. Ers 1976 mae pili pala a gwyfynod ymysg y rhywogaethau a welodd y gostyngiad mwyaf, gyda chwymp o 52% yn nifer cyfartalog y pili pala a adroddwyd yng Nghymru.

Dyma’r bumed flwyddyn i Celf ar y Blaen drefnu digwyddiadau ar gyfer yr Awr Ddaear. Dywedodd Kate Strudwick, Cyfarwyddwr Creadigol

“Rydym yn byw mewn byd sy’n newid a gobeithio y bydd ein digwyddiadau ar gyfer yr Awr Ddaear 2020 yn rhoi cyfle i deuluoedd i ymchwilio newid hinsawdd mewn ffordd greadigol a’u hysbrydoli i goleddu’r newidiadau ffordd o fyw y bydd yn rhaid i ni gyd eu gwneud yn y dyfodol. Yn y pen draw, mae mynd i’r afael â newid hinsawdd a diogelu’r amgylchedd yn gyfrifoldeb i bawb.”

Rhestr o ddigwyddiadau:

Awr Ddaear – Parc Bryn Bach
, Heol Merthyr, Tredegar, NP22 3AY
Dydd Sadwrn 28 Mawrth 2020
10am – 12.30pm

Awr Ddaear – Canolfan Treftadaeth Byd Blaenafon,
Heol yr Eglwys, Blaenafon, NP4 9AS
Dydd Sadwrn 28 Mawrth 2020
1 – 3pm

Awr Ddaear – Parc Cyfarthfa,
Heol Aberhonddu, Merthyr Tudful, CF47 8RE
Dydd Sadwrn 28 Mawrth 2020
3pm – 5pm

Awr Ddaear – Parc Penallta, Heol Penallta, Ystrad Mynach, CF82 7GN
Dydd Sadwrn 28 Mawrth 2020
6.45pm – 8.30pm

Cadwch lygad am wybodaeth ychwanegol drwy’r cyfryganu cymdeithasol a yr wyfan.

Swyddog Prosiect yn cwblhau Rhaglen Arwain Dysgu yr NCLF

Rydym yn falch i ddweud fod Bethan Lewis, Swyddog Prosiect Celf ar y Blaen, wedi cwblhau Rhaglen Arwain Dysgu Fforwm Cenedlaethol Hamdden a Diwylliant (NCLF) yn ddiweddar, rhaglen datblygu arweinyddiaeth bwrpasol ar gyfer anghenion y sector hamdden a diwylliant.

Derbyniodd Bethan gyllid gan Gyngor Celfyddydau Cymru i’w galluogi i fynychu’r rhaglen genedlaethol hon sy’n anelu i helpu rheolwyr diwylliannol i gyflawni eu potensial llawn. Mae cymryd rhan yn y rhaglen wedi cynnwys mynychu gweithdai preswyl, cymryd rhan mewn setiau dysgu gweithredol a gweithio gyda mentor i ddynodi nodau datblygu personol.

Disgrifiodd Bethan fanteision y cwrs gan ddweud “mae cymryd rhan yn y rhaglen wedi fy helpu i ddatblygu’n bersonol ac yn broffesiynol. Gobeithiaf y bydd hyn yn ei dro yn cael effaith gadarnhaol ar waith Celf ar y Blaen ac efallai ar y sector celfyddydau yn ehangach yng Nghymru”

Mae mwy o wybodaeth am Raglen Arwain Dysgu yr NCLF ar gael ar y wefan http://www.ncfleadinglearning.co.uk/ncf.html

 

Arddangosfa mewn Blwch

Mae Celf ar y Blaen yn falch i gyhoeddi y caiff y gwaith creadigol a gynhyrchwyd gan grwpiau cymunedol a gymerodd ran yn Arddangosfa mewn Blwch ei ddangos mewn Digwyddiadau Cymunedol dros yr ychydig wythnosau nesaf.

Mae dros 300 o aelodau’r gymuned o bob rhan o ardal ddwyreiniol Blaenau’r Cymoedd wedi cyfrannu at y casgliad myfyriol hwn o waith sy’n ymchwilio thema distawrwydd mewn cysylltiad gyda’r Rhyfel Byd Cyntaf.

Gan ddefnyddio Arddangosfa mewn Blwch fel ysbrydoliaeth ar gyfer eu celfwaith a gweithio wrth ochr artistiaid proffesiynol, dewisodd grwpiau cymunedol ddehongli eu canfyddiadau a chynrychioli’r themâu oedd yn taro tant drwy amrywiaeth o ddulliau celf.

Mae enghreifftiau’n cynnwys:

  • Theatr Adhoc sydd wedi cynhyrchu ffilm fer yn portreadu distawrwydd y rhai a gafodd eu “saethu ar doriad gwawr”, gan ymchwilio’r pwnc o wahanol safbwyntiau (cliciwch yma i edrych ar y ffilm.)
  • Grwpiau ieuenctid o Hwb Blaenafon a Chlwb Ieuenctid Willows, Troedyrhiw a weithiodd gyda’r cerddor Rufus Mufsa i ysgrifennu a pherfformio barddoniaeth sy’n ymchwilio effaith rhyfel ar bob agwedd o gymdeithas. (Cliciwch yma ac yma i wrando ar y cerddi.)
  • Ysgrifennodd disgyblion o Ysgol Gynradd Sofrydd lythyrau, gwneud lampau “deepa” clai a phaentio baneri batik i gynrychioli distawrwydd milwyr o wledydd eraill, gyda ffocws neilltuol ar brofiadau myfyrwyr o India yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Bydd digwyddiadau cymunedol Arddangosfa mewn Blwch yn y mannau dilynol:

Tŷ Windio, Tredegar Newydd rhwng 16-19 Ebrill
Archifdy Gwent, Glynebwy rhwng 23-30 Ebrill
Llyfrgell Ganolog Merthyr Tudful rhwng 1-9 Mai

Mae mynediad yn rhad ac am ddim, gyda’r lleoliadau ar agor yn ystod eu horiau arferol.

Cefnogir Arddangosfa mewn Blwch gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol. Cafodd gwrthrychau a straeon a gynhwysir yn yr arddangosfa eu casglu gyda chefnogaeth partneriaid treftadaeth Archifdy Gwent, Archifdy Morgannwg, y Tŷ Windio, Amgueddfa ac Oriel Gelf Castell Cyfarthfa ac Amgueddfa Cymru.

Arddangosfa mewn Blwch yn awr ar yr hewl

Ar ôl pedair blynedd o goffáu meddylgar ar y Rhyfel Byd Cyntaf, rydym wedi distyllu’r atgofion i gist deithio sy’n agor i ddatgelu cyfres o flychau cadw. Mae pob blwch yn cynnwys eitemau o’r cyfnod megis cardiau post, cofnodion gwasanaeth, pedol a chwiban.

Gall yr eitemau hyn gael eu trin a chawsant eu dewis yn ofalus i hyrwyddo dealltwriaeth ddyfnach o’r gwrthdaro. Bydd arbenigydd treftadaeth ar gael mewn cyfres o ddigwyddiadau cymunedol i roi gwybodaeth gefndir megis esboniad o’r Geiniog Marwolaeth, plac coffa efydd a anfonwyd i deuluoedd dynion a menywod a gollodd eu bywydau rhwng 1914-18.

Mae zapcodau ar rai o’r eitemau fel y gall y sawl sy’n eu trafod gael profiad aml-synhwyraidd. Drwy ddefnyddio ap ffôn syml, gall cyfranogwyr edrych ar straeon digidol am bobl o’r Cymoedd, gwrando ar gerddoriaeth o’r Rhyfel Byd Cyntaf, darllen erthyglau ar-lein a phrofi gwasanaethau cofio.

“Themâu’r blychau yw’r gwahanol fathau o ddistawrwydd,” meddai Bethan Lewis, rheolwr prosiect Celf ar y Blaen. “Mae distawrwydd fel gweithred o gofio, distawrwydd fel math o ddiogelu, distawrwydd fel canlyniad i drawma a distawrwydd anghydweld. Gobeithiwn y bydd y blychau yn ysgogi trafodaeth ac yn tanio’r dychymyg.”

Cyllidwyd y prosiect gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol. Cafodd eitemau a straeon eu casglu gyda chefnogaeth partneriaid treftadaeth Archifau Gwent, Archifau Morgannwg, y Tŷ Windio, Amgueddfa ac Oriel Gelf Castell Cyfarthfa ac Amgueddfa Cymru.

Cynhaliwyd gweithdai dan arweiniad hanesydd gydag aelodau o’r gymuned a phlant ysgol. Maent wedi llunio gwaith creadigol a gaiff ei ddangos ar ddiwedd y prosiect ac a fydd ar gael ar-lein ar ffurf ddigidol i helpu eraill i ddysgu am ganlyniadau pellgyrhaeddol y gwrthdaro.

“Mae hyn yn wych os nad ydych chi’n gwybod neu’n deall mewn gwirionedd beth aethant drwyddo yn y rhyfel.”
“Arddangosfa sy’n gwneud i chi feddwl o ddifri.”
Sylwadau gan gyfranogwyr

Plygwch grychydd papur i ddangos eich cefnogaeth i blaned iach

Yn Japan, mae’r crychydd yn greadur cyfriniol a chredir ei fod yn byw am fil o flynyddoedd. Fel canlyniad, yn niwylliant Japan, Tseina a Korea, mae’r crychydd yn cynrychioli lwc dda a hirhoedledd.
Mae llawer o bobl Japaneaidd yn gwneud crychydd origami. Mae’r gair Japaneaidd ‘origami’ yn gyfuniad o ddau air Japaneaidd: ‘ori’ sy’n golygu ‘plygu’ a ‘kami’ sy’n golygu ‘papur’. Credir i origami Japaneaidd ddechrau yn y 6ed ganrif ac oherwydd fod papur mor ddrud, dim ond ar gyfer dibenion seremonïol crefyddol y defnyddid origami.

Yn draddodiadol, credid pe byddai rhywun yn plygu 1,000 crychydd origami, y byddai eich dymuniad yn dod yn wir. Daeth hefyd yn arwydd o obaith a iachau mewn cyfnod anodd. Fel canlyniad, daeth yn boblogaidd i blygu 1,000 crychydd (a elwir yn ‘senbazuru’ yn y Japanaeg). Caiff y crychyddion eu clymu gyda’i gilydd ar linyn a’u rhoi fel anrhegion.

Mae’r Awr Ddaear yn weithgaredd bydeang a dymunai Celf ar y Blaen wneud rhywbeth sy’n adlewyrchu’r cysylltiad gyda gweddill y byd. Drwy ymuno yn yr Awr Ddaear, gobeithiwn y bydd yn helpu lwc dda a hirhoedledd y blaned.

Mae troi goleuadau i ffwrdd am awr yn weithred symbolaidd i ddangos ein consyrn am newid yn yr hinsawdd. Bydd Celf ar y Blaen yn gofyn i bobl fynd gam ymhellach i wneud ymrwymiad personol i newid un peth a fedrai helpu i ostwng newid hinsawdd. Gofynnwn i bobl ysgrifennu’r ymrwymiad hwnnw ar bob crygydd a blygant.

I gymryd rhan, rhowch 30 Mawrth yn eich dyddiadur a dod i’r digwyddiad agosaf atoch: Parc Bryn Bach, Canolfan Treftadaeth Byd Blaenafon, Parc Cyfarthfa neu Barc Penallta. Dangosir yr amserau a’r lleoliadau ar y wefan yma. Neu gallech wneud crychydd adre – papur wedi’i ailgylchu’n unig! Edrychwch ar y fideoi byr yma i weld sut y gwneir yr origami.

Gyda diolch i Ganolfan Ddiwylliannaol Japanaeaidd Canada am wybodaeth ar y crychydd.